موناد چه مسئله‌ای را دنبال می‌کند؟
موناد یک بلاک‌چین لایه یک برای اجرای برنامه‌های غیرمتمرکز است. هدف آن افزایش ظرفیت پردازش تراکنش‌ها در محیطی سازگار با ماشین مجازی اتریوم یا EVM است. این سازگاری به توسعه‌دهندگان امکان می‌دهد بسیاری از قراردادها و ابزارهای آشنای اتریوم را در موناد به کار بگیرند. البته سازگاری فنی به معنی یکسان بودن رفتار همه برنامه‌ها نیست؛ مستندات موناد تفاوت‌هایی در هزینه‌گذاری گس و بعضی قواعد اجرا با اتریوم ثبت کرده‌اند.
شبکه اصلی موناد فعال است و MON ارز بومی آن به شمار می‌رود. هنگام بررسی این دارایی، باید میان خود شبکه، ارز MON و توکن‌های دیگری که برنامه‌ها روی موناد ایجاد می‌کنند فرق گذاشت. داشتن MON به‌تنهایی به معنی مالکیت یا دریافت خدمات یک برنامه خاص در این شبکه نیست.
پردازش موازی در موناد چگونه کار می‌کند؟
در بلاک موناد، تراکنش‌ها همچنان ترتیب مشخصی دارند، اما شبکه می‌تواند اجرای بعضی از آن‌ها را هم‌زمان آغاز کند. اگر دو تراکنش به داده مشترکی وابسته باشند و نتیجه اجرای زودهنگام یکی نادرست شود، شبکه آن را با داده درست دوباره اجرا می‌کند. سپس تغییرات را مطابق ترتیب تراکنش‌ها ثبت می‌کند. در نتیجه، اجرای موازی قرار نیست ترتیب نهایی عملیات را برای کاربر تغییر دهد.
می‌توان حسابی را تصور کرد که در یک تراکنش وجه دریافت می‌کند و در تراکنش بعدی بخشی از آن را می‌فرستد. تراکنش دوم برای محاسبه موجودی به نتیجه اول نیاز دارد. این مثال نشان می‌دهد چرا صرفاً هم‌زمان اجرا کردن همه تراکنش‌ها کافی نیست و شبکه باید وابستگی میان آن‌ها را بررسی کند. موناد در کنار اجرای موازی، از روش‌هایی برای بهبود انتقال بلاک و دسترسی به داده‌های وضعیت شبکه نیز استفاده می‌کند.
نقش MON در شبکه
کاربرد مستقیم MON پرداخت کارمزد تراکنش‌هاست. انتقال ارز، تعامل با قرارداد هوشمند یا استفاده از یک برنامه روی شبکه، به پرداخت گس نیاز دارد. گس معیاری برای کاری است که اجرای تراکنش از شبکه می‌خواهد و هزینه آن با MON پرداخت می‌شود. بنابراین حتی کاربری که قصد استفاده از توکن دیگری روی موناد را دارد، ممکن است برای انجام تراکنش به مقداری MON در کیف پول خود نیاز پیدا کند.
MON در سازوکار سهام‌گذاری شبکه نیز به کار می‌رود. اعتبارسنج‌ها برای مشارکت در اجماع، MON سهام‌گذاری می‌کنند و دیگر دارندگان می‌توانند دارایی خود را به اعتبارسنج واگذار کنند. وزن رأی اعتبارسنج‌ها و برنامه انتخاب پیشنهاددهنده بلاک به میزان سهام وابسته است. پاداش احتمالی سهام‌گذاری ثابت یا تضمین‌شده نیست و سهم واگذارکننده به قواعد شبکه، عملکرد اعتبارسنج و کارمزد او بستگی دارد.
سرعت شبکه و معنای آن برای کاربر
مستندات موناد زمان ساخت بلاک را حدود ۳۰۰ میلی‌ثانیه و نهایی‌شدن کامل را در دو بازه زمانی، حدود ۶۰۰ میلی‌ثانیه، توصیف می‌کنند. این اعداد ویژگی‌های شبکه‌اند، نه تضمینی برای اینکه هر برنامه یا کیف پول همیشه با همان سرعت پاسخ دهد. نمایش تراکنش در یک برنامه می‌تواند به سرویس اتصال، شلوغی شبکه و شیوه پردازش خود برنامه هم وابسته باشد.
ظرفیت طراحی شبکه برای تراکنش‌های معمولی بیش از ۱۰ هزار تراکنش در ثانیه اعلام شده است. ظرفیت طراحی را نباید با تعداد تراکنش‌هایی که در هر لحظه واقعاً انجام می‌شوند یکی گرفت. برای کاربر، نتیجه عملی این معماری امکان ثبت سریع‌تر فعالیت‌هایی مانند انتقال دارایی یا تعامل با برنامه‌هاست؛ با این حال، موفقیت هر تراکنش همچنان به درست بودن اطلاعات و داشتن موجودی کافی وابسته است.
کارمزدها چه تفاوتی دارند؟
کارمزد در موناد به نوع تراکنش و قیمت گس وابسته است. قیمت گس شامل بخش پایه‌ای است که شبکه تعیین می‌کند و بخشی که کاربر برای اولویت تراکنش مشخص می‌کند. با افزایش تقاضا برای فضای بلاک، بخش پایه می‌تواند تغییر کند. به همین دلیل هیچ مبلغ ثابتی را نمی‌توان برای همه انتقال‌ها و تعامل‌ها با قراردادهای هوشمند در نظر گرفت.
یک تفاوت کاربردی با اتریوم این است که طبق مستندات موناد، هزینه بر اساس سقف گس تعیین‌شده برای تراکنش محاسبه می‌شود، نه مقدار گسی که اجرای آن در پایان مصرف کرده است. انتخاب سقف نامناسب می‌تواند هزینه پرداختی را تغییر دهد. پیش از تأیید تراکنش، بهتر است مقدار MON موردنیاز و جزئیات کارمزدی را که کیف پول نمایش می‌دهد بررسی کنید. تراکنشی که هنگام اجرا ناموفق شود نیز ممکن است کارمزد داشته باشد.
یک نمونه از استفاده روزمره
فرض کنید کاربری می‌خواهد با یک برنامه غیرمتمرکز سازگار با موناد کار کند. ابتدا باید مطمئن شود کیف پول او به شبکه درست متصل است و برای پرداخت گس، MON کافی دارد. سپس درخواست برنامه را در کیف پول می‌خواند و پیش از امضا، نشانی مقصد، نوع دسترسی درخواستی و کارمزد را بررسی می‌کند. پس از ارسال، می‌تواند وضعیت تراکنش را در کاوشگر بلاک شبکه پیگیری کند.
در این مسیر، MON هزینه استفاده از زیرساخت شبکه را می‌پردازد؛ شرایط خود برنامه را قراردادها و قواعد همان برنامه تعیین می‌کنند. برای مثال، واریز دارایی به یک برنامه ممکن است خطرهایی داشته باشد که از نگهداری ساده MON در کیف پول جداست. آشنایی با نام شبکه و ارز بومی، جای بررسی قرارداد و مجوزهایی را که کاربر امضا می‌کند نمی‌گیرد.
سهام‌گذاری و محدودیت‌های آن
در سهام‌گذاری، دارنده MON می‌تواند دارایی خود را به اعتبارسنج واگذار کند تا در امنیت و اداره اجماع شبکه نقش داشته باشد. پاداش‌ها طبق قواعد پروتکل و پس از کسر سهم اعتبارسنج میان واگذارکنندگان تقسیم می‌شوند. زمان اثرگذاری واگذاری یا تغییر آن نیز به دوره‌های شبکه وابسته است؛ بنابراین ممکن است ثبت درخواست در کیف پول فوری باشد، اما اثر آن بر وزن سهام اعتبارسنج بعداً دیده شود.
برداشت دارایی پس از لغو سهام‌گذاری تابع دوره انتظار شبکه است. همچنین انتخاب اعتبارسنج بر نتیجه کاربر اثر می‌گذارد؛ کارمزد اعتبارسنج‌ها یکسان نیست و اختلال عملکرد آن‌ها می‌تواند بر دریافت پاداش اثر بگذارد. مستندات موناد می‌گویند سازوکار کسر خودکار سهام به‌دلیل تخلف، در حال حاضر در پروتکل پیاده‌سازی نشده است. این وضعیت ممکن است با تغییرات بعدی شبکه عوض شود.
ریسک‌ها و نکات امنیتی
مانند دیگر ارزهای دیجیتال، ارزش بازار MON می‌تواند نوسان کند. قیمت لحظه‌ای موناد برابر با 0.01666 تتر است. این قیمت درباره کارکرد فنی شبکه یا نتیجه استفاده از آن چیزی را تضمین نمی‌کند. همچنین افزایش سرعت شبکه، خطای کاربر، آسیب‌پذیری قرارداد هوشمند یا خطر برنامه‌های ناشناس را از بین نمی‌برد.
در انتقال MON باید شبکه مقصد را با دقت انتخاب کرد؛ شباهت ظاهری نشانی‌های سازگار با EVM به معنی یکسان بودن شبکه‌ها نیست. نشانی اشتباه یا استفاده از مسیر انتقال نامناسب می‌تواند بازیابی دارایی را دشوار کند. برای کاهش خطر، نشانی برنامه و درخواست امضای کیف پول را بررسی کنید و عبارت بازیابی را در اختیار هیچ وب‌سایت یا شخصی نگذارید. پیش از استفاده از یک برنامه تازه، شناخت قراردادها و شیوه نگهداری دارایی در آن نیز اهمیت دارد.
