زیرو بیس چه مسئله‌ای را دنبال می‌کند؟
بعضی محاسبات مالی به داده‌هایی وابسته‌اند که صاحب آن‌ها نمی‌خواهد عمومی شوند. برای نمونه، یک سامانه ممکن است بخواهد نشان دهد میزان ریسک یک راهبرد از حد تعیین‌شده بیشتر نیست، بی‌آنکه جزئیات معاملاتش را منتشر کند. زیرو بیس برای چنین موقعیت‌هایی شبکه‌ای از تولیدکنندگان اثبات را توصیف می‌کند. در این طرح، محاسبه بیرون از زنجیره انجام می‌شود و نتیجه‌ای قابل بررسی به دست می‌آید. توسعه‌دهنده می‌تواند از این خدمت در برنامه‌ای استفاده کند که هم به محرمانگی داده نیاز دارد و هم باید درستی یک ادعای مشخص را بررسی کند.
دامنه این بررسی را باید دقیق فهمید. یک اثبات می‌تواند نشان دهد محاسبه‌ای طبق قواعد تعریف‌شده انجام شده است، اما درستی همه داده‌های اولیه یا سلامت تمام بخش‌های یک کسب‌وکار را به‌تنهایی ثابت نمی‌کند. ارزش عملی شبکه به کیفیت قواعد، داده‌های ورودی، اجرای درست نرم‌افزار و امکان بررسی خروجی وابسته است.
فناوری شبکه چگونه کار می‌کند؟
در مستندات زیرو بیس، گره‌های HUB وظیفه هماهنگی و ارجاع درخواست‌ها را دارند و گره‌های Proving اثبات‌ها را تولید می‌کنند. این تقسیم کار به شبکه اجازه می‌دهد درخواست محاسبه را به فراهم‌کننده توان پردازشی برساند. پروژه از اثبات دانش صفر برای بررسی یک گزاره بدون افشای همه اطلاعات پشت آن استفاده می‌کند. همچنین محیط اجرای مورد اعتماد یا TEE را برای پردازش داده‌های حساس در محیطی جداشده در نظر گرفته است. این‌ها اجزای طرح فنی اعلام‌شده پروژه‌اند؛ میزان عملکرد یا امنیت آن‌ها در هر کاربرد به پیاده‌سازی واقعی بستگی دارد.
فرض کنید یک برنامه بخواهد تأیید کند عددی محرمانه در محدوده مجاز قرار دارد. در این الگو، به‌جای انتشار خود عدد، اثباتی برای همان شرط ساخته می‌شود و بخش بررسی‌کننده نتیجه را می‌سنجد. چنین مثالی شیوه استفاده از اثبات را روشن می‌کند، ولی به معنی آن نیست که هر داده یا هر ادعای مالی را می‌توان بدون محدودیت به همین روش تأیید کرد.
کاربرد توکن ZBT در زیرو بیس
ZBT توکن کاربردی شبکه زیرو بیس است. طبق سپیدنامه‌های پروژه، این توکن برای دسترسی به خدمات پروتکل، از جمله خدمات تولید اثبات و منابع شبکه، در نظر گرفته شده است. همچنین در سازوکار تشویق مشارکت‌کنندگان شبکه نقش دارد. به این ترتیب، کاربرد آن به فعالیت شبکه وابسته است: کاربر یا توسعه‌دهنده به خدمت نیاز دارد و گره‌ها برای فراهم‌کردن بخشی از زیرساخت مشارکت می‌کنند. داشتن توکن به‌خودی‌خود انجام یک محاسبه، دریافت پاداش یا دسترسی دائمی به همه خدمات را تضمین نمی‌کند؛ شرایط هر خدمت را باید جداگانه خواند.
مستندات پروژه مشارکت در بعضی فرایندهای حاکمیتی، مانند پیشنهاد یا رأی درباره پارامترهای شبکه، را نیز از کاربردهای ZBT می‌دانند. این مشارکت ماهیت پروتکلی دارد و حق اداره شرکت را به دارنده توکن نمی‌دهد. ZBT سهم شرکت، طلب از پروژه یا حق دریافت سود و درآمد آن نیست. سپیدنامه همچنین عرضه کل توکن را یک میلیارد واحد اعلام می‌کند. عرضه کل با تعداد توکن‌هایی که در هر زمان در گردش‌اند یکسان نیست؛ برنامه آزادسازی می‌تواند ترکیب توکن‌های در دسترس را تغییر دهد.
یک نمونه استفاده برای توسعه‌دهنده
توسعه‌دهنده برنامه‌ای را در نظر بگیرید که باید رعایت یک شرط را برای کاربرانش نشان دهد، اما داده خام آن شرط محرمانه است. او می‌تواند درخواست تولید اثبات را به شبکه‌ای مانند زیرو بیس بسپارد و نتیجه قابل بررسی را در برنامه خود به کار ببرد. در مدل توصیف‌شده پروژه، ZBT با دسترسی به خدمات و هماهنگی مشارکت‌کنندگان این فرایند ارتباط دارد. کاربرد دقیق توکن، هزینه خدمت و مسئولیت هر طرف به قواعد همان خدمت وابسته است؛ صرف نگهداری ZBT جای طراحی درست برنامه یا بررسی کیفیت داده‌ها را نمی‌گیرد.
برای کاربر عادی نیز تفاوت میان توکن و محصول اهمیت دارد. zkStaking، zkLogin و دیگر نام‌هایی که در مستندات زیرو بیس آمده‌اند، به بخش‌ها یا کاربردهای اکوسیستم اشاره می‌کنند. شرایط استفاده از هرکدام ممکن است با دیگری فرق داشته باشد. پیش از سپردن دارایی یا داده به یک برنامه، باید دید چه چیزی به قرارداد هوشمند منتقل می‌شود، چه کسی به داده دسترسی دارد و خروج از آن برنامه چگونه انجام می‌شود.
محدودیت‌ها و خطرهای فنی
اثبات دانش صفر فقط گزاره‌ای را بررسی می‌کند که برای آن طراحی شده است. اگر شرط مورد بررسی ناقص باشد یا داده ورودی نادرست تهیه شده باشد، نتیجه می‌تواند برای تصمیمی که کاربر در ذهن دارد کافی نباشد. TEE نیز به سخت‌افزار، نرم‌افزار و روش تأیید محیط اجرا وابسته است. وجود این فناوری‌ها خطر خطای برنامه‌نویسی، نقص طراحی یا افشای داده از مسیرهای دیگر را حذف نمی‌کند. برای همین، کاربرد زیرو بیس را باید در کنار مدل اعتماد هر برنامه بررسی کرد.
سپیدنامه پروژه به خطر آسیب‌پذیری قرارداد هوشمند، اختلال شبکه بلاک‌چینی، تغییرات پروتکل و تأخیر در اجرای برنامه‌های توسعه اشاره می‌کند. استفاده از کیف پول، پل یا خدمت شخص ثالث نیز خطرهای جداگانه‌ای دارد. اگر کاربر آدرس اشتباه وارد کند، به برنامه مخرب مجوز بدهد یا کلید دسترسی خود را از دست بدهد، ویژگی‌های اثبات‌پذیری شبکه لزوماً از دارایی او محافظت نمی‌کنند. بررسی آدرس و مجوزهای کیف پول، بخشی عملی از استفاده امن‌تر از خدمات مرتبط است.
ریسک اقتصادی و نکات پیش از استفاده
کاربرد فنی یک توکن به معنی ثبات ارزش آن نیست. ارزش ZBT ممکن است تغییر کند و نقدشوندگی آن در شرایط مختلف یکسان نباشد. آزادسازی توکن‌های تخصیص‌یافته به گروه‌های گوناگون نیز می‌تواند تعداد واحدهای قابل انتقال را در طول زمان تغییر دهد. افزون بر این، اگر تقاضا برای خدمات شبکه کمتر از انتظار باشد یا اجرای طرح‌های پروژه عقب بیفتد، کارایی مورد انتظار توکن برای بخشی از کاربران محقق نمی‌شود. خود سپیدنامه زیرو بیس امکان کاهش ارزش و دشواری انتقال یا نقدکردن توکن را از خطرها می‌شمارد.
برای فهمیدن زیرو بیس، بهتر است سه پرسش را جداگانه بررسی کنید: شبکه دقیقاً کدام گزاره را اثبات می‌کند، ZBT در خدمت مورد نظر شما چه نقشی دارد و دارایی یا داده شما در اختیار چه قراردادی قرار می‌گیرد؟ پاسخ این پرسش‌ها ممکن است با تغییر نسخه برنامه یا شرایط خدمت عوض شود. مستندات رسمی نقطه شروع خوبی هستند، اما پیش از استفاده عملی باید قواعد همان محصول، مجوزهای کیف پول و خطرهای نگهداری دارایی را نیز بررسی کرد.
