فرض کنید می‌خواهید مقداری دارایی دیجیتال برای دوستی بفرستید و در کیف پول خود هم بیت‌کوین می‌بینید و هم اتر. انتخاب شما فقط انتخاب میان دو نام نیست: باید بدانید دارایی روی کدام شبکه جابه‌جا می‌شود، کارمزد آن با چه ارزی پرداخت می‌شود و نشانی مقصد به کدام شبکه تعلق دارد.
در این مقاله چه می‌خوانیم؟
بیت‌کوین نام شبکه و دارایی بومی آن است. اتریوم نیز نام یک شبکه است و دارایی بومی آن اتر با نماد ETH نام دارد. شناخت این تفاوت اولیه کمک می‌کند هنگام خواندن درباره کاربردها و هزینه‌های هر شبکه، نام شبکه را با نام دارایی اشتباه نگیرید.
هدف و کاربرد اصلی
بیت‌کوین برای انتقال و نگهداری ارز دیجیتالی طراحی شده است که قواعد صدور و انتقال آن را شبکه اجرا می‌کند. کاربران می‌توانند بیت‌کوین را بدون نیاز به یک دفتر ثبت مرکزی به یکدیگر منتقل کنند. قواعد شبکه و تاریخچه تراکنش‌ها در بررسی معتبر بودن هر انتقال نقش دارند.
اتریوم امکان انتقال اتر را دارد و محیطی برای اجرای قرارداد هوشمند نیز فراهم می‌کند. قرارداد هوشمند برنامه‌ای است که روی شبکه اجرا می‌شود و می‌تواند طبق قواعد نوشته‌شده با دارایی‌ها و برنامه‌های دیگر تعامل کند. صرافی‌های غیرمتمرکز و برخی ابزارهای وام‌دهی از نمونه کاربردهای این قابلیت‌اند. استفاده از چنین برنامه‌هایی نیازمند بررسی جداگانه کد، سازوکار و خطرهای آن‌هاست.
تراکنش‌ها چگونه تأیید می‌شوند؟
بیت‌کوین از اثبات کار استفاده می‌کند. ماینرها برای ساختن بلاک‌ها توان محاسباتی و برق مصرف می‌کنند و گره‌های شبکه بررسی می‌کنند که بلاک و تراکنش‌های درون آن با قواعد بیت‌کوین سازگار باشند. وقتی تراکنشی در بلاک ثبت می‌شود، بلاک‌های بعدی تأییدهای بیشتری به آن اضافه می‌کنند.
اتریوم از اثبات سهام استفاده می‌کند. اعتبارسنج‌ها با سپرده‌گذاری اتر در سازوکار شبکه مشارکت می‌کنند و برای رفتار خلاف قواعد ممکن است بخشی از سپرده خود را از دست بدهند. این دو روش هزینه‌ها و شیوه‌های متفاوتی برای محافظت از شبکه دارند. از نام آن‌ها به‌تنهایی نمی‌توان نتیجه گرفت که یک تراکنش در هر شرایطی چقدر سریع یا ایمن خواهد بود.
عرضه بیت‌کوین و اتر
قواعد فعلی بیت‌کوین سقف عرضه ۲۱ میلیون واحدی را تعیین می‌کند. بیت‌کوین‌های تازه از راه پاداش بلاک وارد گردش می‌شوند و مقدار این پاداش طبق برنامه شبکه به‌مرور کاهش می‌یابد. این سقف به معنای تضمین قیمت یا حفظ ارزش در برابر زیان نیست.
اتر سقف عرضه ثابتی مانند بیت‌کوین ندارد. در اتریوم، اتر تازه طبق قواعد شبکه به اعتبارسنج‌ها تعلق می‌گیرد و بخشی از کارمزد تراکنش‌ها سوزانده می‌شود. بنابراین برای فهم تغییر عرضه اتر باید هر دو عامل صدور و سوزاندن را در نظر گرفت؛ هیچ‌کدام به‌تنهایی جهت تغییر عرضه را در همه زمان‌ها تعیین نمی‌کند.
برنامه‌ها و دارایی‌های دیگر
بیت‌کوین قابلیت‌های برنامه‌نویسی دارد، اما دامنه آن با محیط قراردادهای هوشمند اتریوم متفاوت است. در اتریوم، توسعه‌دهندگان می‌توانند قراردادهایی بسازند که توکن ایجاد کنند یا قواعد یک برنامه را اجرا کنند. برای مثال، یک توکن با استاندارد ERC-20 می‌تواند روی اتریوم منتشر شود، در حالی که ETH دارایی بومی خود شبکه است.
داشتن نام آشنا یا حضور روی اتریوم، اعتبار یک توکن را ثابت نمی‌کند. هر کسی ممکن است قراردادی با نام و نماد دلخواه منتشر کند. پیش از تعامل با یک توکن یا برنامه، باید نشانی قرارداد و شبکه مورد استفاده را از مسیر قابل اعتماد بررسی کرد. خطای انتخاب شبکه یا قرارداد می‌تواند باعث شود دارایی به مقصد مورد انتظار نرسد.
کارمزد و زمان انتظار
برای انتقال بیت‌کوین روی شبکه بیت‌کوین، کارمزد شبکه با BTC پرداخت می‌شود. در اتریوم، انتقال اتر و اجرای قرارداد هوشمند به کارمزد نیاز دارد که با ETH پرداخت می‌شود. این هزینه در اتریوم معمولاً گس نامیده می‌شود. اجرای یک قرارداد می‌تواند به عملیات بیشتری از انتقال ساده اتر نیاز داشته باشد.
مقدار کارمزد و زمان انتظار ثابت نیست. شلوغی شبکه، نوع عملیات و کارمزدی که کاربر تعیین می‌کند بر تجربه انتقال اثر می‌گذارند. برخی برنامه‌های اتریوم از شبکه‌های لایه دوم استفاده می‌کنند که قواعد و هزینه‌های خود را دارند. هنگام مقایسه دو انتقال، نام دارایی کافی نیست؛ باید شبکه‌ای را که تراکنش واقعاً روی آن انجام می‌شود نیز دید.
یک مثال هنگام ارسال دارایی
فرض کنید دوست شما نشانی بیت‌کوین خود را فرستاده و درخواست دریافت BTC دارد. در کیف پول، BTC را انتخاب می‌کنید، شبکه بیت‌کوین را با درخواست او تطبیق می‌دهید و پیش از تأیید، نشانی و کارمزد را بررسی می‌کنید. پس از ارسال، می‌توانید وضعیت تراکنش را با شناسه آن در یک مرورگر بلاک بررسی کنید.
حالا فرض کنید همان دوست می‌خواهد یک توکن ERC-20 را در اتریوم دریافت کند. این بار باید مطمئن شوید توکن و نشانی مقصد مربوط به شبکه مورد توافق‌اند. برای پرداخت کارمزد انتقال روی شبکه اصلی اتریوم به مقداری ETH در کیف پول فرستنده نیاز دارید، حتی اگر دارایی ارسالی خود ETH نباشد. ارسال از طریق یک شبکه دیگر، مانند لایه دوم، تنها زمانی مناسب است که گیرنده همان شبکه را پشتیبانی کند.
جمع‌بندی
بیت‌کوین بر انتقال و نگهداری BTC با قواعد عرضه مشخص تمرکز دارد و تراکنش‌های آن با اثبات کار ثبت می‌شوند. اتریوم با اثبات سهام کار می‌کند و علاوه بر انتقال ETH، اجرای قراردادهای هوشمند و ساخت توکن را ممکن می‌سازد.
برای استفاده روزمره، تفاوت عملی در سه پرسش دیده می‌شود: چه دارایی‌ای می‌فرستید، روی کدام شبکه می‌فرستید و کارمزد را با چه ارزی می‌پردازید؟ پاسخ این پرسش‌ها را پیش از تأیید تراکنش با اطلاعات گیرنده تطبیق دهید. ویژگی‌های فنی هیچ‌یک از این دارایی‌ها به‌خودی‌خود دلیلی برای خرید یا فروش آن نیست.
