هارد فورک تغییری در قواعد اعتبارسنجی یک بلاک چین است که با نسخه پیشین آن سازگار نیست. پس از فعال‌شدن تغییر، ممکن است بلوکی طبق قواعد تازه معتبر باشد، اما گره‌ای که هنوز قواعد قدیمی را اجرا می‌کند آن را رد کند. در نتیجه، گره‌های به‌روزشده و قدیمی دیگر لزوماً بر سر اعتبار همه بلوک‌ها توافق ندارند. واژه «فورک» به انشعاب اشاره دارد، ولی هر هارد فورک به ماندگاری دو زنجیره جداگانه منجر نمی‌شود. اگر مشارکت‌کنندگان به نسخه تازه مهاجرت کنند، ممکن است شبکه عملاً مسیر واحدی را ادامه دهد.
در این مقاله چه می‌خوانیم؟
هارد فورک چگونه کار می‌کند؟
گره‌های شبکه هر بلوک را بر پایه مجموعه‌ای از قواعد بررسی می‌کنند. این قواعد مشخص می‌کنند چه بلوکی پذیرفتنی است و گره‌ها چگونه بر سر تاریخچه مشترک به توافق می‌رسند؛ این بخش از عملکرد شبکه با مکانیزم اجماع ارتباط دارد. برای اجرای هارد فورک، قواعد تازه در نرم‌افزار گره‌ها قرار می‌گیرد و از نقطه فعال‌سازی مشخصی به بعد اعمال می‌شود. گره به‌روزشده بلوک‌ها را با قواعد تازه می‌سنجد، در حالی که گره قدیمی همچنان از قواعد پیشین پیروی می‌کند.
اگر بلوکی با استفاده از امکان تازه ساخته شود و گره قدیمی آن را نامعتبر بداند، دو گروه نمی‌توانند همان بلوک را به یک شکل دنبال کنند. ادامه فعالیت هر گروه به این بستگی دارد که مشارکت‌کنندگان کدام نرم‌افزار و کدام قواعد را اجرا کنند. هماهنگی میان توسعه‌دهندگان، گردانندگان گره‌ها و دیگر کاربران شبکه برای گذار به قواعد تازه اهمیت دارد. صرف انتشار کد یا اعلام زمان فعال‌سازی، پذیرش یکسان آن را تضمین نمی‌کند.
یک مثال فرضی
فرض کنید شبکه‌ای اجازه می‌دهد هر بلوک تا اندازه معینی داده داشته باشد. گروهی پیشنهادی ارائه می‌کند که حد مجاز را افزایش دهد و نسخه‌ای از نرم‌افزار را با این قاعده تازه منتشر کند. پس از فعال‌سازی، یک گره به‌روزشده بلوکی را می‌پذیرد که از حد قدیمی بزرگ‌تر است، اما گره قدیمی همان بلوک را رد می‌کند. اگر گروه‌هایی از مشارکت‌کنندگان برای مدتی هر دو مجموعه قواعد را دنبال کنند، امکان شکل‌گیری دو تاریخچه جداگانه وجود دارد. اگر همه به‌موقع به قواعد تازه منتقل شوند، تغییر همچنان هارد فورک است، حتی اگر دو زنجیره پایدار شکل نگیرد.
هارد فورک چه کاربردی دارد؟
هارد فورک راهی برای اعمال تغییراتی است که با قواعد قبلی سازگار نیستند. یک شبکه ممکن است از آن برای تغییر شیوه پذیرش بلوک‌ها، افزودن قابلیتی ناسازگار با نسخه قدیمی یا رسیدگی به مشکلی در پروتکل استفاده کند. در چنین حالتی، نوع تغییر و اثر آن باید در مشخصات همان شبکه بررسی شود؛ خود اصطلاح هارد فورک درباره مفیدبودن یک پیشنهاد چیزی نمی‌گوید. این مفهوم برای کاربران کریپتوکارنسی نیز کاربردی است، چون توضیح می‌دهد چرا نسخه نرم‌افزار گره، کیف پول یا سرویس مورد استفاده آنان هنگام یک تغییر پروتکلی اهمیت پیدا می‌کند.
محدودیت‌ها و پیامدها
ناسازگاری قواعد می‌تواند هماهنگی شبکه را دشوار کند. گره‌ای که به‌روزرسانی نشده است ممکن است بلوک‌های مسیر تازه را نبیند یا نپذیرد و در نتیجه تصویری متفاوت از وضعیت شبکه داشته باشد. سرویس‌هایی که به داده‌های گره‌ها متکی‌اند نیز باید بررسی کنند کدام قواعد را پشتیبانی می‌کنند. هنگام اختلاف پایدار میان مشارکت‌کنندگان، تشخیص زنجیره‌ای که یک سرویس دنبال می‌کند برای ارسال و دریافت دارایی اهمیت پیدا می‌کند.
هارد فورک به‌تنهایی به معنای ایجاد دارایی جدید برای هر دارنده، دریافت خودکار دارایی در کیف پول یا پشتیبانی همه سرویس‌ها از هر دو مسیر نیست. چنین پیامدهایی به تصمیم‌ها و شرایط همان شبکه و سرویس‌ها بستگی دارد. همچنین تغییر قواعد، امنیت یا موفقیت یک شبکه را تضمین نمی‌کند. برای فهم اثر یک هارد فورک مشخص باید متن تغییر، زمان فعال‌سازی و شیوه پشتیبانی نرم‌افزارهای مرتبط با آن شبکه را بررسی کرد.
تفاوت با انشعاب موقت
گاهی دو بلوک نزدیک به هم ساخته می‌شوند و شبکه برای مدتی کوتاه دو مسیر دارد، در حالی که همه گره‌ها از قواعد یکسانی پیروی می‌کنند. این وضعیت به‌خودی‌خود هارد فورک نیست و ممکن است با ادامه ساخت بلوک‌ها بر یکی از مسیرها برطرف شود. ویژگی تعیین‌کننده هارد فورک، تغییر ناسازگار در قواعد اعتبارسنجی است. بنابراین برای تشخیص آن، تنها دیدن دو شاخه در تاریخچه کافی نیست؛ باید پرسید آیا گره‌های قدیمی و به‌روزشده درباره اعتبار یک بلوک بر پایه قواعد متفاوت تصمیم می‌گیرند یا خیر.
