حمله اکثریت به وضعیتی گفته می‌شود که یک فرد یا گروه هماهنگ، بخش غالب توان مؤثر در مکانیزم اجماع یک شبکه را کنترل کند. در شبکه‌های مبتنی بر اثبات کار، این توان معمولاً با قدرت محاسباتی یا هش ریت سنجیده می‌شود. در شبکه‌های مبتنی بر اثبات سهام، معیار به میزان سهام و قواعد رأی‌گیری اعتبارسنج‌ها بستگی دارد. به همین دلیل، نام رایج «حمله ۵۱ درصدی» برای آشنایی با موضوع مفید است، اما همه پیامدهای حمله را در همه شبکه‌ها توضیح نمی‌دهد.
در این مقاله چه می‌خوانیم؟
حمله اکثریت چگونه کار می‌کند؟
در یک بلاک چین مبتنی بر اثبات کار، ماینرها برای افزودن بلاک رقابت می‌کنند و گره‌ها اعتبار بلاک‌ها و تراکنش‌های درون آن‌ها را بررسی می‌کنند. اگر مهاجم بخش غالب قدرت محاسباتی را در اختیار بگیرد، می‌تواند زنجیره‌ای رقیب بسازد که سریع‌تر از زنجیره دیگر رشد کند. وقتی شبکه زنجیره دارای کار انباشته بیشتر را بپذیرد، بعضی بلاک‌های اخیر کنار می‌روند و تراکنش‌های ثبت‌شده در آن‌ها ممکن است تأیید خود را از دست بدهند.
یکی از انگیزه‌های چنین حمله‌ای خرج‌کردن دوباره دارایی است. مهاجم ابتدا پرداختی را در زنجیره عمومی ثبت می‌کند و هم‌زمان شاخه دیگری را می‌سازد که آن پرداخت در آن نیست. اگر شاخه دوم پذیرفته شود، دریافت‌کننده ممکن است کالایی را تحویل داده باشد، در حالی که پرداخت اولیه دیگر در تاریخچه پذیرفته‌شده شبکه وجود ندارد. داشتن اکثریت به مهاجم اجازه نمی‌دهد امضای دیگران را جعل کند یا داراییِ متعلق به نشانی‌های دیگر را خودسرانه خرج کند؛ گره‌های سالم همچنان تراکنش‌های نامعتبر را رد می‌کنند.
یک مثال ساده
فرض کنید خریدار، مقداری ارز دیجیتال برای فروشنده می‌فرستد و فروشنده پس از دیدن تأیید اولیه، کالا را تحویل می‌دهد. خریدارِ مهاجم از پیش شاخه‌ای جداگانه ساخته است که تراکنش پرداخت در آن ثبت نشده و همان دارایی را در تراکنشی دیگر خرج می‌کند. اگر شاخه مهاجم بر پایه قواعد اجماع شبکه پذیرفته شود، پرداختی که فروشنده دیده بود از تاریخچه اصلی کنار می‌رود. این مثال فقط شیوه حمله را نشان می‌دهد؛ موفقیت آن به سهم توان مهاجم، زمان‌بندی و تعداد تأییدهای پرداخت بستگی دارد.
تفاوت در شبکه‌های اثبات سهام
در اثبات سهام، قدرت اثرگذاری از رأی اعتبارسنج‌ها و سهام پشت آن رأی‌ها می‌آید. برای نمونه، در اتریوم، کنترل بیش از نیمی از سهام فعال می‌تواند به مهاجم امکان دهد بر انتخاب شاخه برتر اثر بگذارد، برخی تراکنش‌ها را کنار بگذارد و سازمان‌دهی مجدد کوتاه‌مدت ایجاد کند. نهایی‌کردن یک شاخه به آستانه بالاتری نیاز دارد. همچنین سهمی کمتر از نصف نیز ممکن است در شرایط مشخص، نهایی‌شدن بلاک‌ها را مختل کند. پس برای سنجش خطر در یک شبکه اثبات سهام باید قواعد همان شبکه را دید و به عدد ۵۱ درصد بسنده نکرد.
این اصطلاح چه کاربردی دارد؟
شناخت حمله اکثریت به دریافت‌کننده پرداخت کمک می‌کند معنای «تأیید» را دقیق‌تر بفهمد. هر بلاک تازه در یک شبکه اثبات کار، کار بیشتری به تاریخچه تراکنش اضافه می‌کند و بازنویسی آن را برای مهاجمی با توان کمتر دشوارتر می‌سازد. با این حال، تعداد تأییدها ضمانت یکسانی برای همه شبکه‌ها و همه شرایط نیست. کسب‌وکارها هنگام تعیین زمان تحویل کالا یا پذیرش واریز، می‌توانند خطر بازگشت تراکنش و ویژگی‌های شبکه مورد استفاده را در نظر بگیرند.
این مفهوم برای بررسی تمرکز قدرت در شبکه نیز کاربرد دارد. اگر سهم بزرگی از توان استخراج یا سهام رأی‌دهنده در دست یک گروه هماهنگ باشد، تصمیم‌های آن گروه می‌تواند بر ترتیب یا ورود تراکنش‌ها اثر بگذارد. در ارزیابی چنین خطری، باید میان مالکیت مستقل و همکاری واقعی شرکت‌کنندگان تفاوت گذاشت؛ صرف مشاهده چند نام در فهرست ماینرها یا اعتبارسنج‌ها، به‌تنهایی نشان نمی‌دهد چه کسانی با هم عمل می‌کنند.
محدودیت‌ها و پیامدها
حمله اکثریت به معنای کنترل بی‌قیدوشرط همه بخش‌های شبکه نیست. مهاجم باید همچنان با قواعد اعتبارسنجی روبه‌رو شود و نتیجه حمله به طراحی اجماع، میزان منابع تحت کنترل او و واکنش دیگر شرکت‌کنندگان بستگی دارد. در اثبات کار، کنارزدن بلاک‌های قدیمی‌تر مستلزم بازسازی کار بیشتری است. در اثبات سهام، آستانه اثرگذاری بر انتخاب شاخه می‌تواند با آستانه نهایی‌کردن آن متفاوت باشد.
پیامد احتمالی برای کاربر، از تأخیر در ثبت تراکنش تا از دست رفتن تأیید یک پرداخت اخیر گسترده است. سازمان‌دهی مجدد زنجیره ممکن است بر خدماتی هم اثر بگذارد که پیش از قطعی‌شدن وضعیت تراکنش، اقدامی خارج از شبکه انجام داده‌اند. در برخی شبکه‌ها، واکنش هماهنگ جامعه یا سازوکارهای تنبیهی می‌تواند در پاسخ به حمله نقش داشته باشد، اما نتیجه آن از پیش تضمین‌شده نیست. برای فهم خطر یک دارایی مشخص، باید سازوکار اجماع و قواعد تأیید همان شبکه بررسی شود.
