وستینگ یا واگذاری تدریجی توکن، برنامهای است که زمان و شرایط دسترسی دریافتکننده به توکنهای تخصیصیافته را مشخص میکند. برای مثال، ممکن است سهم یکی از اعضای تیم از ابتدا تعیین شده باشد، اما او تنها در تاریخهای مشخص بتواند بخشی از آن را دریافت کند. بنابراین تخصیص یک مقدار توکن به فرد، لزوماً به معنای قابل انتقال بودن تمام آن در همان روز نیست.
در این مقاله چه میخوانیم؟
این برنامه برای توزیع سهم اعضای تیم، سرمایهگذاران اولیه یا دیگر مشارکتکنندگان کاربرد دارد. وستینگ میتواند آزادسازی پیوسته، پرداخت در چند مرحله یا یک دوره انتظار اولیه داشته باشد. در بعضی مدلها نیز دسترسی به دارایی به تحقق هدفی مشخص وابسته است. برای فهم هر برنامه باید زمان شروع، مقدار تخصیص و قاعده آزادسازی آن را کنار هم خواند.

وستینگ چگونه اجرا میشود؟
در اجرای مبتنی بر قرارداد هوشمند، دارایی در قراردادی نگهداری میشود که مقدار قابل دریافت را طبق قواعد برنامه محاسبه میکند. قرارداد میتواند زمان شروع، طول دوره و نشانی دریافتکننده را داشته باشد. با رسیدن زمان مقرر، بخشی از موجودی قابل دریافت میشود و دریافتکننده میتواند مطابق سازوکار قرارداد آن را به کیف پول خود منتقل کند.
باید میان مقدار واگذارشده و مقدار دریافتشده تفاوت گذاشت. ممکن است طبق برنامه، بخشی از دارایی آزاد شده باشد، اما صاحب آن هنوز تراکنش دریافت را انجام نداده باشد. در این حالت، مقدار قابل دریافت از تفاضل کل دارایی آزادشده تا آن لحظه و مقدار دریافتشده قبلی به دست میآید. زمانبندی بهتنهایی به معنای انتقال خودکار موجودی به کیف پول نیست.
مدلهای رایج واگذاری
در مدل خطی، مقدار قابل دریافت متناسب با زمان سپریشده افزایش مییابد. مدل مرحلهای، دارایی را در نوبتهای مشخص آزاد میکند؛ مثلاً در پایان هر دوره سهم معینی در دسترس قرار میگیرد. تفاوت این دو در فاصله میان نوبتها روشن میشود: برنامه خطی میتواند مقدار آزادشده را در طول دوره محاسبه کند، اما برنامه مرحلهای تا رسیدن موعد بعدی سهم تازهای آزاد نمیکند.
کلیف یا دوره انتظار، بازهای است که پیش از پایان آن چیزی قابل دریافت نیست. پایان کلیف ممکن است زمان آزاد شدن تمام سهم باشد یا آغاز بخش دیگری از برنامه، مانند واگذاری خطی. پس عبارت «کلیف یکساله» بهتنهایی مقدار آزادسازی پس از یک سال را مشخص نمیکند. در مدل مبتنی بر پیشرفت نیز آزادسازی به ثبت تحقق مراحل تعیینشده وابسته است و نقش حساب مجاز برای تأیید پیشرفت اهمیت دارد.
یک مثال فرضی
فرض کنید پروژهای ۱۲۰۰ واحد از دارایی خود را به یک همکار اختصاص میدهد. برنامه فرضی میگوید در سه ماه نخست هیچ مقداری قابل دریافت نیست و پس از پایان این دوره، در پایان هر ماه ۱۰۰ واحد آزاد میشود. در این مثال، نخستین سهم در پایان ماه چهارم در دسترس قرار میگیرد و آخرین سهم در پایان ماه پانزدهم آزاد میشود.
اگر همکار تا پایان ماه ششم چیزی دریافت نکرده باشد، مجموع مقدار قابل دریافت او ۳۰۰ واحد است. اگر پیشتر ۱۰۰ واحد گرفته باشد، در همان زمان ۲۰۰ واحد دیگر میتواند دریافت کند. این اعداد فقط نحوه محاسبه یک برنامه فرضی را نشان میدهند و قاعده عمومی وستینگ نیستند. برنامهای دیگر میتواند در پایان کلیف مقداری را یکجا آزاد کند یا مدت متفاوتی داشته باشد.
کاربرد وستینگ در توزیع دارایی
پروژهها با وستینگ، دسترسی به سهمهای تخصیصیافته را در طول زمان پخش میکنند. این روش میتواند برای تنظیم پرداخت به همکاران و طراحی مشوق ادامه همکاری به کار رود. انتشار یک جدول روشن نیز به دریافتکننده کمک میکند بداند چه زمانی به چه مقداری دسترسی خواهد داشت و کدام بخش از سهم او همچنان محدود است.
برای بررسی ساختار عرضه هم باید توکنهای تخصیصیافته را از مقدار قابل انتقال جدا کرد. جدول آزادسازی نشان میدهد چه زمانی بخشهای تازهای امکان ورود به بازار پیدا میکنند. با این حال، آزاد شدن دارایی به معنای فروش قطعی آن نیست؛ دریافتکننده ممکن است دارایی را نگه دارد. از روی تقویم وستینگ بهتنهایی نمیتوان مسیر قیمت را تعیین کرد.
محدودیتها و نکات بررسی
عنوان وستینگ بهتنهایی نشان نمیدهد محدودیتها چگونه اجرا میشوند. باید قاعده واقعی آزادسازی و اختیارات موجود در قرارداد را بررسی کرد. در برخی پیادهسازیها، مالکیت کیف پول وستینگ قابل انتقال است؛ در نتیجه ممکن است کنترل سهمی که هنوز آزاد نشده به فرد دیگری واگذار شود. چنین قابلیتی با ممنوعیت انتقال مستقیم خود دارایی تفاوت دارد.
همچنین هنگام خواندن برنامه باید روشن باشد که زمان خطی از ابتدای دوره محاسبه میشود یا پس از کلیف، و مقدار آزادشده چگونه دریافت میشود. وستینگ درباره دسترسی به دارایی است و ارزش آینده آن را تضمین نمیکند. برای ارزیابی یک تخصیص، جدول زمانی باید با قواعد اجرایی همان برنامه سازگار باشد؛ نام مدل یا یک تاریخ روی نمودار برای شناخت تمام شرایط کافی نیست.

